ΑΠΟΨΕΙΣ

ΤΟ ΜΠΑΣΚΕΤ ΩΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΝΕΟ-ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Του Νίκου Σταματάκη
(διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, διεθνολόγος)

stamatakis-nick-1-300Η παρουσία του Γιάννη Αντετοκούμπο στη Ν.Υόρκη (με την συνοδεία των αδελφών του και των «θρύλων» Φασούλα και Κακιούση) με προτρέπει να εκφράσω μερικές γενικότερες σκέψεις για το μπάσκετ που θάπρεπε να μας απασχολήσουν σοβαρά: Ποιοί λόγοι άραγε επέτρεψαν στο όμορφο αυτό ομαδικό άθλημα να μεγαλουργήσει σε μια κοινωνία αποδεδειγμένα άρρωστη και σε βαθιά κρίση;

Την ίδια εποχή που ολόκληρη η Ελλάδα έκανε διαγωνισμό στις «λαμογιές», το μπάσκετ έθετε βαθιά θεμέλια στον επαγγελματισμό και την αξιοκρατία. Όταν η κοινωνία ξεχείλιζε από «γκλαμουριά», το μπάσκετ προέβαλε την ταπεινότητα. Ενώ ευρύτερα κυριαρχούσε ο ελληνικός ατομισμός – συνδυασμένος με εγωκεντρισμό και ζηλοφθονία ως πανάρχαια ελαττώματα – το μπάσκετ θριάμβευε με σημαία την ομαδικότητα, την πειθαρχία και την αυταπάρνηση. Εκεί που η πολιτική ηγεσία έκανε προγραμματισμό «βλέποντας και κάνοντας», το μπάσκετ σχεδίαζε μακροπρόθεσμα με αποτέλεσμα να έχει αειθαλή άνθηση επί τέσσερις συνεχείς δεκαετίες – όσες ακριβώς και οι δεκαετίες της ελληνικής παρακμής. Και ανοιγόταν σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, όπου και καταφέρνει συνεχώς, και χωρίς διαλλείματα, να βρίσκεται στην κορυφή.

Πώς λοιπόν μια κοινωνία που έχει τόσες παθογένειες είναι σε θέση να παράγει ένα μοντέλο ανάπτυξης που είναι τόσο εξόχως επιτυχημένο; Δεν θέλω να υποτιμήσω τις μεγάλες επιτυχίες του ιδιωτικού τομέα, και ειδικά της ναυτιλίας, ούτε και ορισμένα σπουδαία πανεπιστημιακά τμήματα. Ασφαλώς και αναγνωρίζω τις επιτυχίες των ενόπλων δυνάμεων, με πρώτους φυσικά τους αετούς μας, τους άφθαστους πιλότους της Πολεμικής Αεροπορίας. Είναι όμως προφανές ότι ένα τόσο δημοφιλές άθλημα όπως το μπάσκετ που έχει δομηθεί με τόση επιτυχία σε όλες τις γωνιές της Ελλάδας και διαπερνά όλες τις κοινωνικές διαστρωματώσεις, έχει πανελλήνια σημασία ως πρότυπο ανάπτυξης – κάτι που στερούνται τα υπόλοιπα (φωτεινά αλλά πιο μεμονωμένα) παραδείγματα που αναφέραμε. Ας δούμε λοιπόν τους λόγους:

1) Υπήρχε στο ελληνικό μπάσκετ μεγάλη παράδοση πάνω στην οποία εξέχοντα άτομα όπως ο Γιαννάκης, ο Γκάλης, και φυσικά ο απαράμιλλος Γιώργος Βασιλακόπουλος, έβαλαν τις βάσεις. Η «μαγιά» της προηγούμενης γενιάς μπολιάστηκε από ελληνοαμερικανούς και γιουγκοσλάβους, παίκτες και προπονητές, που μετέφεραν τεχνογνωσία.
2) Η κυριαρχία του ποδοσφαίρου υπήρξε ευλογία για το μπάσκετ επειδή προσέλκυσε ως μαγνήτης τους παράγοντες, προπονητές και παίκτες, που αναζητούσαν τη δόξα, το χρήμα και την εύκολη προβολή. Οι αγνοί και άγνωστοι που θεμελίωσαν και έχτισαν το μπάσκετ έμειναν απερίσπαστοι να του δώσουν όλη τους την αγάπη, χωρίς εγωισμούς και με θυσίες τεράστιες.
3) Συνειδητή αποφυγή των ελαττωμάτων της φυλής με ταυτόχρονη εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων. Απρόσμενη η πειθαρχία και η ομαδικότητα που συναντούσε κανείς στο κλειστό της γειτονιάς μου, της Νίκαιας και σε όλα τα γήπεδα της χώρας. Αλλά και η ταπεινότητα των παιχτών που δεν επεδίωκαν την αυτοπροβολή αλλά καθυπέτασαν το εγώ τους στην ομάδα.
4) Ο γρήγορος ρυθμός του μπάσκετ ταιριάζει «γάντι» στο εκρηκτικό ελληνικό και στο μεσογειακό ταμπεραμέντο.

Ολοι οι παραπάνω παράγοντες ασφαλώς έπαιξαν ρόλο, αλλά στην πιο κρίσιμη στιγμή την σφραγίδα στην εκρηκτική ανάπτυξη του αθλήματος έπαιξαν οι ηγετικές προσωπικότητες – και μιλώ κυρίως για τους δύο κορυφαίους παίχτες τον Γιαννάκη και τον Γκάλη. Φυσικά οι δύο αυτοί παίκτες είχαν ακατανίκητες προσωπικότητες και μεγάλα «εγώ» – αν δεν τα έχεις αυτά δεν μπορείς να κάνεις πρωταθλητισμό… Όταν όμως λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκαν συμπαίκτες στον Αρη και στην Εθνική, ο ένας από τους δύο, ο Γιαννάκης, πήρε τη συνειδητή απόφαση να βάλει το εγώ του πίσω από το ομαδικό καλό…

Σε τούτη ακριβώς τη στιγμή βρίσκεται και το κλειδί της επιτυχίας του ελληνικού μπάσκετ – την ίδια ακριβώς εποχή που το ποδόσφαιρο και σύσσωμη η ελληνική κοινωνία βάδιζε στον ακριβώς αντίθετο δρόμο του ατομισμού, της εύκολης εγωπαθούς προβολής, του ακόμα ευκολότερου πλουτισμού και της προχειρότητας. Αν κανείς ρωτήσει οποιονδήποτε από τους νεότερους παίκτες που ακολούθησαν τον «αρχηγό» Παναγιώτη Γιαννάκη μέχρι σήμερα δεν θα υπάρξει ούτε ένας που να μην δηλώσει δημοσίως ότι στην συμπεριφορά τους εντός και εκτός των γηπέδων ακολουθούν το πρότυπο του Γιαννάκη και των λοιπών – αλλά κυρίως του Γιαννάκη.

Εάν τόσες γενιές νεαρών παικτών του μπάσκετ μπορούν με άνεση να αναζητήσουν τα πρότυπα της εξαίρετης συμπεριφοράς τους και των απαράμιλλων επιδόσεων τους σε μια προσωπικότητα ή σε μια ομάδα προσωπικοτήτων, τότε κανείς μπορεί εύκολα να δείξει την μόνη πραγματική διέξοδο από την ελληνική κρίση. Η οποία ασφαλώς και θα έρθει όταν ακολουθήσουν όλοι με συνέπεια την ίδια οδό της αυταπάρνησης, του επαγγελματισμού, της ομαδικότητας, της αξιοκρατίας, του προγραμματισμού. Επειδή ούτε οι παρελθούσες πολιτικές ηγεσίες (που κατέστρεψαν τη χώρα) αλλά ούτε και η σημερινή δείχνουν να διαθέτουν τέτοια στοιχεία, θα ήταν ευχής έργο εάν ανέθεταν σημαντικούς τομείς σε άτομα εκτός πολιτικής ή υπερκομματικά (και εδώ η Διασπορά προσφέρει τεράστια πηγή) που πράγματι τα διαθέτουν κρατώντας για τον εαυτό τους την γενική επίβλεψη και τις αποφάσεις. Ιδού «πεδίον δόξης λαμπρόν» για τον Αλέξη Τσίπρα… Ο Γιαννάκης και όλοι εμείς που γεννηθήκαμε στην «κόκκινη» Κοκκινιά τους καλούμε να κρατήσουν ψηλά επιτέλους τη σημαία της αξιοκρατίας, του επαγγελματισμού, του προγραμματισμού… Αυτή άλλωστε είναι η αληθινή «προοδευτικότητα» και όχι το μπάχαλο των αιωνόβιων φοιτητών και των συνταξιούχων καταληψιών….

Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ