ΑΠΟΨΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΣΙΠΡΑ-ΤΡΑΜΠ ΣΕ ΕΥΝΟΪΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ

Του Νίκου Σταματάκη*

Η επίσκεψη, με κάθε επισημότητα, του Ελληνα πρωθυπουργού κ.  Τσίπρα στις ΗΠΑ, και η συνάντησή του με τον Πρόεδρο Τραμπ και τους υψηλότερους εκπροσώπους της αμερικανικής εξουσίας αποτελεί σημαντική στροφή για τον πρώην αριστερό καταληψία, βάζει οριστικά ταφόπλακα σε ιδεολογικές ταυτότητες του παρελθόντος και αποτελεί ένα ευρύτερο ιστορικό ορόσημο.  Ο γράφων είχε χαρακτηριστικά σημειώσει προ διετίας, στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης τον Ιούλιο του 2015, ότι η μεταπολίτευση ξεκίνησε με την αριστερή μετάλλαξη, την περίφημη «σοσιαλμανία», ενός καθαρόαιμου δεξιού, του «Εθνάρχη» Κωνσταντίνου Καραμανλή και έμελλε να κλείσει με την συντηρητική μεταμόρφωση ενός γνήσιου «αντάρτη» της αριστεράς.  Η επίσκεψη του κ. Τσίπρα στο Λευκό Οίκο επισφραγίζει το γεγονός αυτό με τον επισημότερο τρόπο.

Τόσο στο πεδίο των διεθνών σχέσεων,  με την υποταγή στα κελεύσματα της «ιμπεριαλιστικής» Αμερικής, όσο και στο οικονομικό πεδίο, με την προσωπική του παρέμβαση στην επιβολή όλων των σχεδιασμένων μεγάλων ιδιωτικοποιήσεων, η μεταμόρφωση του Αλέξη Τσίπρα είναι πλήρης και οριστική.  Θα κάνει ο Τσίπρας τα επόμενα βήματα; Εάν δεν πείσει ότι προτίθεται να το πράξει, με πόση σοβαρότητα θα τον αντιμετωπίσουν οι υποψήφιοι επενδυτές,  που υποτίθεται ότι θα δει στις ΗΠΑ;

Οι αμυντικές σχέσεις στην κορυφή της ατζέντας

Από την ανακοίνωση και μόνο του Λευκού Οίκου για την επίσκεψη Τσίπρα είναι φανερό ότι θα δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στην αμυντική συνεργασία (καθώς τα σχετικά με το ΔΝΤ και το χρέος έχουν αφεθεί στους ευρωπαϊκούς χειρισμούς).  Η συνάντηση Τσίπρα-Τραμπ πραγματοποιείται σε ιστορικά ευνοϊκή συγκυρία, μια ακόμα εύνοια της τύχης στο νεαρό πρωθυπουργό.  Η Ελλάδα, με τον ισλαμιστή και μεγαλομανή Ερντογάν να ζητά για την Τουρκία πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή, έχει καταστεί το ανατολικό σύνορο της Δύσης.  Η Σούδα είναι η σπουδαιότερη βάση των ΗΠΑ παγκοσμίως,  ενώ η Κύπρος ήταν και παραμένει το αβύθιστο αεροπλανοφόρο του ΝΑΤΟ στη Μέση Ανατολή. Και η Αθήνα διαθέτει την πολυπληθέστερη βάση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών στην Ευρώπη.  Επιπλέον, η ανακάλυψη του ενεργειακού πακτωλού στην Ανατολική Μεσόγειο και οι ανάγκες ασφαλείας του Ισραήλ καθιστούν τον Ελληνισμό πιο απαραίτητο από ποτέ στους στρατηγικούς σχεδιασμούς της Δύσης.

Η ετήσια ανανέωση της σύμβασης για τη Σούδα έχει ήδη υπογραφεί και πιθανότατα θα αρχίσει κύκλος διαπραγματεύσεων για πολυετές συμβόλαιο, καθώς οι ΗΠΑ επείγονται να επεκτείνουν τις εκεί εγκαταστάσεις. Επείγονται επίσης να αντιμετωπίσουν την ηγετική θέση που κατέκτησε η Ρωσία σε όλη τη Μέση Ανατολή με τις δεξιοτεχνικές κινήσεις του μαέστρου σκακιστή Πούτιν και της απαράμιλλης ρωσικής διπλωματίας.  Το «μήλο της έριδος» είναι ο έλεγχος της παραγωγής, της ροής, αλλά και των τιμών της ενέργειας και ο Ελληνισμός (Ελλάδα και Κύπρος) αποτελεί κλειδί.  Στην τεράστια αξία του γεωπολιτικού οικοπέδου του Ελληνισμού έχει έρθει να προστεθεί τελευταία και ένας εμπορικός στόλος πάνω από 250 ελληνικών δεξαμενοπλοίων μεταφοράς LNG, που ταυτίζει ακόμα περισσότερο τα αμερικανικά συμφέροντα με τα ελληνικά, καθώς οι Αμερικανοί αναζητούν τρόπους εξαγωγής των ενεργειακών πλεονασμάτων τους.

Τι ανταλλάγματα μπορεί να ζητήσει ο Ελληνισμός;  Πολλά έχουν ακουστεί για την προσφορά μεγάλης αξίας αμυντικού εξοπλισμού από τα αμερικανικά αποθέματα, όπως ελικόπτερα και φρεγάτες προηγμένης τεχνολογίας τύπου Arleigh Burke.  Στο τραπέζι υπάρχει επίσης η πρόταση για την διευκόλυνση αγοράς από την Ελλάδα τουλάχιστον μιας μοίρας πολεμικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35. Η στρατιωτική ενίσχυση είναι ασφαλώς η ελάχιστη επένδυση,  που οι ΗΠΑ οφείλουν να κάνουν.  Μια επένδυση που θα αποδώσει κέρδη, καθώς οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις είναι ικανότατες και αξιόμαχες παρά την κρίση και η Ελλάδα αποτελεί εγγύηση σταθερότητας στην πιο κρίσιμη περιοχή της υφηλίου.

Αλλά η επίσκεψη Τσίπρα θα θεωρηθεί επιτυχής, εάν προωθήσει τα κρίσιμα γεωπολιτικά ανταλλάγματα,  που θα εξασφαλίσουν την επιβίωση και πρόοδο του Ελληνισμού στον 21ο αιώνα.  Η αλήθεια είναι ότι οι σωστές κινήσεις και επιλογές του κ. Κοτζιά στο Κυπριακό και, τελευταία, στα Βαλκάνια, έχουν προετοιμάσει το έδαφος για την  ενίσχυση ακόμα περισσότερο των ελληνικών θέσεων.  Οι ΗΠΑ μπορούν να ικανοποιήσουν βασικά ελληνικά αιτήματα «ασφαλείας», τόσο στα ανατολικά σύνορα απέναντι σε μια απρόβλεπτη Τουρκία, όσο και στα Βαλκάνια, όπου ο αλυτρωτισμός των Σκοπίων και ο επεκτατισμός των Αλβανών δεν δημιουργεί στην Αθήνα κανένα αίσθημα «συνεργασίας», απαραίτητο για την περαιτέρω ώθηση των δύο κρατών στους ευρωατλαντικούς θεσμούς.

Το μεγάλο παιχνίδι θα παιχθεί σε ΑΟΖ και Κυπριακό

Αλλά το μεγάλο παιχνίδι θα παιχθεί σε δύο μέτωπα.  Το πρώτο αφορά την αναγνώριση και κατοχύρωση των ελληνικών δικαιωμάτων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).  Στον  χώρο αυτό έχουν ήδη δρομολογηθεί ευνοϊκές εξελίξεις,  καθώς τεράστιες εταιρείες της Δύσης και μάλιστα τελευταία και η EXXON MOBIL, έχουν ήδη δεσμευτεί με συμβόλαια έρευνας και εκμετάλλευσης, τόσο στην ΑΟΖ της Κύπρου, όσο και της Ελλάδας νοτίως της Κρήτης.  Οι προβλεπόμενες επενδύσεις είναι μακροχρόνιες και τεράστιες και το τελευταίο που θα ήθελαν οι Αμερικανοί είναι η δημιουργία αμφισβητήσεων στον υπό εκμετάλλευση χώρο.  Με βάση τα έως τώρα δεδομένα είναι προφανές ότι τόσο από ελληνικής, όσο και από αμερικανικής πλευράς, έχει προκριθεί μια σταδιακά επεκτεινόμενη πολιτική στον τομέα της αναγνώρισης και κατοχύρωσης της ελληνικής ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο:  Νοτίως της Κρήτης και νότια νοτιοδυτικά της Κύπρου αυτό έχει ήδη γίνει εμπράκτως με τα υπογεγραμμένα συμβόλαια και την παροχή προστασίας από το γαλλικό και το αμερικανικό ναυτικό (στην Κύπρο).  Φαίνεται όμως ότι έχει αφεθεί ένα παράθυρο στον καθορισμό των ορίων της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου για την πιθανολογούμενη «διαπραγμάτευση» της επανόδου της Τουρκίας στο «μαντρί». Μόνο έτσι εξηγούνται οι καθυστερήσεις στις σχετικές διαπραγματεύσεις Ελλάδας – Αιγύπτου.

Ανάλογο «παράθυρο» είναι προφανές ότι δημιουργεί τις εκκρεμότητες στις διαπραγματεύσεις του Κυπριακού, όπου η έξυπνη τακτική Κοτζιά έχει φέρει το θέμα των εγγυήσεων στο προσκήνιο, το οποίο με σωστούς χειρισμούς μπορεί να φέρει ανατροπή των τετελεσμένων της τουρκικής εισβολής του 1974.  Εδώ ακριβώς απαιτείται και η μεγαλύτερη προσοχή.  Ο κ. Τσίπρας πρέπει να θέσει με σαφήνεια στους Αμερικανούς συνομιλητές του ότι λύση του Κυπριακού με κατοχικά στρατεύματα, καταπίεση των Τουρκοκυπρίων, αντιδημοκρατικές συνταγματικές ρυθμίσεις και τουρκικό έλεγχο σε όλη την Κύπρο μέσω σχιζοφρενικών «σχεδίων Ανάν»,  δεν ωφελεί κανένα από τους βασικούς εταίρους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο (Ελλάδα, Ισραήλ, Αίγυπτος) και θα είναι παράγων γενικότερης αστάθειας.   Και επίσης ότι διακοπή της συνέχειας του Ελληνισμού (Ελλάδας –Κύπρου)  μέσω της τεχνητής χάραξης της ΑΟΖ παρά τα προβλεπόμενα από το Δίκαιο της Θάλασσας (το οποίο άλλωστε εφάρμοσαν οι ΗΠΑ στη χάραξη της δικής τους ΑΟΖ),  δεν πρόκειται ποτέ να γίνει αποδεκτή από καμία ελληνική κυβέρνηση.

Με τις μέχρι στιγμής κινήσεις η κυβέρνηση Τσίπρα έδειξε ότι ο πρωθυπουργός έχει εμπεδώσει τα μαθήματα περί «πολυγαμικής» εξωτερικής πολιτικής,  που του παρέδωσε αυτοπροσώπως πολύ έγκαιρα ο καθηγητής Βασίλειος Μαρκεζίνης.  Και επενέβη προσωπικά όποτε χρειάστηκε για να κρατηθεί η πόρτα της Ρωσίας ανοιχτή και να προωθηθούν οι κινεζικές επενδύσεις.  Ο κ Τσίπρας οφείλει να καταστήσει σαφές στους υψηλούς συνομιλητές του ότι η πολυγαμική αυτή πολιτική θα αποτελεί στο εξής υπερκομματική και διαχρονική στάση των Ελλήνων.  Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι  η πάντοτε θαλάσσια δύναμη Ελλάδα δεν θα αναγνωρίζει την θαλασσοκράτειρα Αμερική ως προνομιακή σύμμαχο.  Εφόσον αυτές οι αυτονόητες για τα ελληνικά συμφέροντα «μίνιμουμ» απαιτήσεις γίνουν σεβαστές, τότε οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις θα γνωρίσουν δεκαετίες πρωτοφανούς ανάπτυξης.

Ο Νίκος Σταματάκης είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, διεθνολόγος,  που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη.

 

Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ