ΤΙ ΘΑ ΦΕΡΕΙ ΤΟ 2018 ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ;

Από την Αλβανία στα Σκόπια και τη Θράκη, από το Ιόνιο στο Αιγαίο, την Αν. Μεσόγειο και το Κυπριακό, όλα τα εθνικά θέματα σε κρίσιμη καμπή.

Του Νίκου Σταματάκη*

Επειτα από πολλά χρόνια αδιαφορίας τα εθνικά θέματα βρίσκονται και πάλι στην κορυφή του ενδιαφέροντος στην Ελλάδα, γεγονός που ασφαλώς χαροποίησε όλους εμάς στην Διασπορά που, με την σχεδόν παθολογική αγάπη και νοσταλγία του Οδυσσέα, μονίμως ανησυχούμε.  Και δεν ήταν μόνο η αμφιλεγόμενη επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα που άναψε τα αίματα, ούτε και η πρόσφατη επίσκεψη Τσίπρα στην Ουάσιγκτον, που φαίνεται ότι ήταν παραγωγική.  Τα τελευταία χρόνια πολλά έχουν αλλάξει, ώστε το ενδιαφέρον για θέματα εξωτερικής πολιτικής να ενταθεί.

Ο βασικός λόγος είναι ασφαλώς οικονομικός και σχετίζεται με τα ενεργειακά αποθέματα των ελληνικών θαλασσών.  Πριν ακριβώς επτά χρόνια όταν μερικοί τύποι με κλίση προς το ρομαντισμό – μεταξύ των οποίων και ο υποφαινόμενος – οργανώναμε συνάντηση-ομιλία για την ΑΟΖ στη Ν.Υόρκη, η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνόφωνου κοινού παγκοσμίως νόμιζε ότι η λέξη ΑΟΖ υποδηλώνει κάποιο …εντομοκτόνο.  Σήμερα η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη έχει γίνει συνώνυμο της οικονομικής ανάπτυξης και της ίδιας της ύπαρξης του Ελληνισμού.

Από την άλλη πλευρά, η ελληνική εξωτερική πολιτική κατευθύνεται από έναν καταρτισμένο και δραστήριο υπουργό, τον Νίκο Κοτζιά, που, άσχετα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς μαζί του, πρέπει να του αναγνωρίσει ότι έχει αναλάβει την πρωτοβουλία των κινήσεων.  Και μάλιστα σε ένα υπουργείο με παράδοση στην αδράνεια (έως υπνηλία), την «μόστρα» (Αβραμόπουλος), την ξενοδουλεία (Γιωργάκης Παπανδρέου), την διευθέτηση διεθνών και εσωτερικών ρουσφετιών (Ντόρα) και τον «τουρισμό» (οι περισσότεροι διατελέσαντες υπουργοί και στελέχη…).  Ξενίζονται πολλοί με τις πολλαπλές πρωτοβουλίες, τις τριμερείς και τετραμερείς συναντήσεις, τα συνέδρια (κάποια περιφερειακά ή παγκόσμια), που αναλαμβάνει το σημερινό Υπ.Εξωτερικών.  Αλλά έτσι θα έπρεπε να είναι πάντοτε.  Εκείνοι που κάποτε σιωπούσαν, όταν π.χ. η Ντόρα Μπακογιάννη κατέφθανε στη Ν.Υόρκη με περίπου 100 άτομα συνοδεία, με όλα τα έξοδα πληρωμένα από το ήδη χρεοκοπημένο κράτος, τώρα ενοχλούνται από τον Κοτζιά… Επειδή, εκτός των άλλων, δημοσίευσε τρανταχτές αποδείξεις για τα εκατομμύρια που διοχετεύονταν από το Υπ.Εξωτερικών σε διάφορες ΜΚΟ (μεταξύ των οποίων και της …αδελφής της Ντόρας).  Και ας μην αναρωτηθούμε που πηγαίναν τα περίφημα μυστικά κονδύλια του υπουργείου…  Αιδώς Αργείοι – ειδικά εσείς στο χώρο του ομογενειακού τύπου…

Οι εξελίξεις λοιπόν τρέχουν σε πολλά επίπεδα, είναι ήδη δραματικές και θα κορυφωθούν εντός του 2018. Ας τις δούμε επιγραμματικά:

  • ΑΛΒΑΝΙΑ. Μετά την (αυτονόητη) απόδοση της αλβανικής ιθαγένειας στον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο – που κανονικά θα έπρεπε να έχει ήδη ανακηρυχθεί σε μέγιστο ευεργέτη του αλβανικού έθνους – και την έναρξη διευθέτησης του θέματος των πολεμικών νεκροταφείων, έρχονται τα δύσκολα, δηλαδή η συζήτηση για την άρση του εμπολέμου, ο τελικός διακανονισμός της ΑΟΖ, ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας και τα λοιπά θέματα ιδίως περιουσιακής υφής. Ο κ.Κοτζιάς έδειξε πριν λίγες μέρες τα δόντια του με την δήλωση ότι η Ελλάδα θα αρχίσει την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 μίλια από τα δυτικά και τα νότια, γεγονός που θα έχει θετικές συνέπειες για τα ελληνικά συμφέροντα όταν έλθει η ώρα του τελικού καθορισμού της ΑΟΖ με την Αλβανία.  Ηδη με την ανακήρυξη των 12 μιλίων το θέμα με την Αλβανία είναι προφανές ότι σχεδόν διευθετείται από μόνο του λόγω της στενότητας του στομίου της Αδριατικής.  Με την Ιταλία τα πράγματα είναι σαφώς ευκολότερα, επειδή ήδη υπάρχει διμερής συμφωνία καθορισμού της υφαλοκρηπίδας. Αλλά η δρομολογούμενη επέκταση της αιγιαλίτιδας σε 12 μίλια δίνει το μήνυμα και στην Τουρκία (υπάρχουν και άλλοι παραλήπτες του μηνύματος), ότι η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας έχει όρια.
  • ΣΚΟΠΙΑ. Με την αλβανική μειονότητα των Σκοπίων να εκρήγνυται μόλις προχθές και να καταγγέλλει την κυβέρνηση Ζάεφ ότι συνεχίζει την πολιτική του Γκρουέφσκι στο θέμα της ονομασίας, η ελληνική πλευρά δεν έχει λόγο ούτε να επείγεται, ούτε να παρουσιάζεται ακραία και αδιάλλακτη.  Πρέπει σαφώς να εμπεδωθεί το μήνυμα ότι είναι βασικά η Ελλάδα που επιθυμεί την διατήρηση του κρατιδίου.  Οι υπόλοιποι γείτονες έχουν ήδη εκφράσει τα σχέδια τους για πολυδιάσπαση των Σκοπίων. Τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης έχουν αποδώσει κάποια αποτελέσματα, αλλά το σημαντικότερο έπεται και έχει να κάνει με τα σχολικά βιβλία.  Το πρόβλημα δημιουργήθηκε σε βάθος μερικών δεκαετιών (και ειδικά τα τελευταία 12 χρόνια) και θα πάρει καιρό – τουλάχιστον μια γενιά – να αναστραφεί η ψευδο-μακεδονική ταυτότητα. Και τούτο, δηλαδή η αναστροφή της ψευδούς ταυτότητας, πρέπει να μας ενδιαφέρει εξίσου με την ονομασία – γιατί είναι προϋπόθεση μιας μόνιμης λύσης.  Αλλά είναι σαφές, ότι εκείνοι που πρέπει να αισθάνονται πίεση υποχώρησης και αλλαγής είναι οι δράστες του εγκλήματος κατά της ελληνικής ιστορίας και όχι τα θύματα.  Η Ελλάδα μπορεί να αναμένει ακόμα μια δεκαετία για «λύση».  Οι Σκοπιανοί κλέφτες της Ελληνικής Ιστορίας, δεν έχουν αυτό το πλεονέκτημα – θα διαλυθούν «εις τα εξ ων συνετέθησαν».  Ας έχουμε λοιπόν συναίσθηση των εκατέρωθεν ισορροπιών ισχύος και ας μην επειγόμαστε. Ο, τι ήταν να χάσουμε το χάσαμε ήδη, καθώς ο διεθνής Τύπος ασφαλώς δεν υιοθέτησε το δύσχρηστο «FYROM». Αλλοι επείγονται – και αναφέρομαι κυρίως στις ΗΠΑ – που εφόσον θέλουν τη διευθέτηση, ας ασκήσουν πιέσεις εκεί που πρέπει και ας ενισχύσουν την Ελλάδα αντί να υπονομεύουν την συνοχή της, όπως έπρατταν για χρόνια με την αποδοχή απαράδεκτων καθεστώτων στην Αλβανία και τα Σκόπια.
  • ΘΡΑΚΗ. Η απαράδεκτη σπουδή από ελληνικής πλευράς για διευθέτηση του αιτήματος του «Σουλτάνου» για την εκλογή του μουφτή της Κομοτηνής εξισορροπήθηκε κάπως από την απαγόρευση της «Σαρία» επί ελληνικού εδάφους.  Οσο για τη Συνθήκη της Λωζάνης, οι διεθνείς αντιδράσεις κατά την διάρκεια της επίσκεψης Ερντογάν την επιβεβαίωσαν πανηγυρικά. Αντί άλλου αντιδότου ο κ.Κοτζιάς θα έπρεπε με την κάθε ευκαιρία να λέει δημοσίως εκείνο που είπε ιδιωτικώς στον Ερντογάν: Ότι δηλαδή όταν η Τουρκία επαναφέρει τον Ελληνισμό της Πόλης και της Ιμβρου-Τενέδου στα επίπεδα της Συνθήκης της Λωζάνης (με μέτρα επαναπατρισμού / επανοικισμού  – και ας αρχίσουμε με τις αποζημιώσεις των περιουσιών που αρπάχτηκαν), τότε να το συζητήσουμε το θέμα…
  • ΑΙΓΑΙΟ, ΑΟΖ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ. Η ελληνική πλευρά έχει προφανώς αποφασίσει να αφήσει το θέμα των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο για τελευταίο, μιας και είναι το δυσκολότερο.  Αλλά οι έρευνες στην ΑΟΖ νοτίως της Κρήτης έχουν δρομολογηθεί – θα λέγαμε μάλιστα ότι λόγω των ερευνών αυτών η ΑΟΖ στα δυτικά και νότια έχει de facto ανακηρυχθεί.  Οι τριμερείς με Κύπρο, Αίγυπτο και Ισραήλ έχουν αναβαθμιστεί σε επίπεδο συμμαχικών τριαδικών δομών.  Και οι μυστικές διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο για το θέμα του καθορισμού των ορίων της ΑΟΖ στο κρίσιμα σημεία νοτίως της Καρπάθου, της Ρόδου, αλλά και του Καστελόριζου συνεχίζονται με συζήτηση συγκεκριμένων θέσεων, που έχει υποβάλλει η ελληνική πλευρά.  Αλλά η πρόσφατη άφιξη του πλωτού γεωτρύπανου που απέκτησε η Τουρκία αναμένεται να οδηγήσει την ήδη εύφλεκτη Ανατολική Μεσόγειο σε κορύφωση της κρίσης μέσα στους επόμενους μήνες – ειδικά εντός της ΑΟΖ στα νοτιοδυτικά της Κύπρου εκεί όπου προβάλλει διεκδικήσεις η Τουρκία.  Το μεγάλο ερωτηματικό είναι τι στάση θα κρατήσουν οι εταιρείες, που ήδη διενεργούν έρευνες και οι κυβερνήσεις των χωρών τους.  Από τις περσινές εξελίξεις συνάγεται ότι δεν θα ανεχθούν τις τουρκικές απειλές και διεκδικήσεις.  Ομως το μέγεθος της απειλής που τώρα θα είναι σε θέση να προβάλλει η Τουρκία θα απαιτήσει τις ανάλογες – καθαρά στρατιωτικές – αντιδράσεις από ελληνικής και διεθνούς πλευράς. Ο κύβος έχει ήδη ριφθεί…
  • ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές της Κύπρου, περισσότερο από ποτέ στην σύγχρονη ιστορία, δεν αφορούν απλά την εκλογή ενός προσώπου, αλλά θα καθορίσουν το μέλλον του νησιού και του Ελληνισμού ευρύτερα.  Δεν υπάρχει κανείς απολύτως λόγος να επιβραβευθεί ο κ Αναστασιάδης με επανεκλογή.  Όχι μόνο γιατί απέδειξε παντοιοτρόπως ότι ταλαντεύεται ανάμεσα στην εξυπηρέτηση ξένων συμφερόντων, αλλά επειδή συμβολικά αντιπροσωπεύει μια λύση «διζωνικής-δικοινοτικής» που είναι ρατσιστική, αντιδημοκρατική, αντιευρωπαϊκή και συνώνυμη με το τέλος του Ελληνισμού στη μεγαλόνησο.  Είναι ευρέως αποδεκτό ότι, μέσα σε γενικό κλίμα ευνοϊκό για τον Ελληνισμό, με το Ισραήλ και την Αίγυπτο στο πλευρό μας, με τον Ερντογάν να έχει καταστεί εχθρός της Δύσης, επείγει αλλαγή πορείας μακριά από «σχέδια Ανάν» και «διζωνικές» σχιζοφρενικές λύσεις. Και μόνο αυτή η ανάγκη αλλαγής πορείας επιβάλλει την απομάκρυνση του κ Αναστασιάδη και την απόρριψη των υποψηφίων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Θα επιλέξει σωστά ο Κυπριακός Ελληνισμός ή θα αυτοκτονήσει;

ΤΕΛΟΣ, ακρογωνιαίος λίθος κάθε σωστής ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είναι να παραμένει η πόρτα της Ρωσίας πάντοτε ανοιχτή.  Η ρωσική διπλωματία φημίζεται για την προσοχή της στη λεπτομέρεια (είναι φανερό στην πολύ προσεκτική «συμμαχία»-λυκοφιλία με την Τουρκία) και την απόλυτη γνώση των ορίων της απέναντι στη Δύση, αλλά και  των δικαιωμάτων της όπως και της ισχύος της.  Και το απέδειξε με την μεγάλη νίκη που κατήγαγε στη Συρία και στην ευρύτερη Μ.Ανατολή.  Ο Ελληνισμός, προτού ανοιχθεί σε παράδοση παραδοσιακών ρωσικών «διευκολύνσεων» (Αλεξανδρούπολη, Νεώριο Σύρου κλπ) σε αμερικανικά συμφέροντα πρέπει να είναι βέβαιος ότι έχουν εξασφαλισθεί οι ρωσικές «ανάγκες» στο Αιγαίο και ότι έχουν ληφθεί σοβαρά ανταλλάγματα από τις ΗΠΑ.  «Εν τη χειρί και ούτω βοήσωμεν»…  «Πρώτα τα ανταλλάγματα και μετά οι συμφωνίες», πρέπει να είναι βασική αρχή, τόσο με τις ΗΠΑ, όσο και με τους λοιπούς παίχτες στην περιοχή και ειδικά με το Ισραήλ…

*Ο Νίκος Σταματάκης είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, διεθνολόγος, που ζει και εργάζεται στη Ν.Υόρκη.