ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΑΞΙΟΠΟΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΤΟ «ΡΟΥΣΦΕΤΙ» – ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΑ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ

Της Αντωνίας Ξυνού.

Στην κατάργηση διατάξεων οι οποίες θεωρούνται πλέον απαρχαιωμένες προχωρά ο νέος Ποινικός Κώδικας, σε μία προσπάθεια να εκσυγχρονιστεί το περιεχόμενό του. Τέλος μπαίνει στην επαιτεία, την κακόβουλη βλασφημία και την καθύβριση θρησκευμάτων, ενώ στον αντίποδα ενισχύεται το άρθρο για τη δωροδοκία κατά τις εκλογές.

Κατά δεκάδες καταργούνται άρθρα που ορίστηκαν στον προηγούμενο Ποινικό Κώδικα πριν από περίπου 70 χρόνια. Πρόκειται για διατάξεις που αφορούν πράξεις οι οποίες πλέον δεν θεωρούνται άδικες. Έτσι, σβήνονται από τον καινούργιο Ποινικό Κώδικα και από την 1η Ιουλίου παύουν να ισχύουν.

Χαρακτηριστική περίπτωση τα άρθρα για την κακόβουλη βλασφημία και καθύβριση θρησκευμάτων (198 – 199 ΠΚ) τα οποία μέχρι σήμερα έφεραν ποινή φυλάκισης μέχρι δύο χρόνια. Πλέον καταργούνται, αφού -σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση- «γίνεται γενικώς δεκτό ότι δεν προσβάλλουν κανένα υπαρκτό κοινωνικό μέγεθος και επομένως δεν συνιστούν αξιόποινες πράξεις».

Στον «κουβά» μπήκε και το αδίκημα της «απατηλής επίτευξης συνουσίας» (341ΠΚ), που τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών. Θεωρείται πια πλήρως απαρχαιωμένη καθώς -όπως αναφερόταν στη σχετική διάταξη- αφορούσε όποιον «επιτύχει να έλθει σε συνουσία με γυναίκα προκαλώντας ή χρησιμοποιώντας πλάνη εξαιτίας της οποίας η παθούσα θεώρησε ότι η συνουσία πραγματοποιήθηκε σε γάμο». Τέλος, παρωχημένη κρίθηκε και η απάτη σχετική με το γάμο. «Όποιος με απατηλά μέσα παραπείθει κάποιον να τελέσει γάμο άκυρο ή ακυρώσιμο, αν ο γάμος γι’ αυτόν τον λόγο κηρύχθηκε αμετάκλητα άκυρος τιμωρείται με φυλάκιση» ανέφερε η διάταξη, η οποία σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση είναι παρωχημένη και καταργείται, «με τη σκέψη επιπλέον ότι ακόμη και όταν θα μπορούσε κατ’ εξαίρεση στη σύγχρονη εποχή να πραγματωθεί η συγκεκριμένη πράξη, η απαξία της συμπεριφοράς μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις διατάξεις του αστικού δικαίου».

Στη λίστα μπαίνουν δεκάδες ακόμη διατάξεις οι οποίες αν και υπήρχαν στον ισχύοντα εδώ και περίπου 70 χρόνια Ποινικό Κώδικα, ουσιαστικά ήταν ανεφάρμοστες. Έτσι, καταργείται και η πράξη της τυμβωρυχίας (373ΠΚ): «Ως υπαίτιος κλοπής τιμωρείται και όποιος νεκροσυλήσει σε τυμβωρυχία, σκοπεύοντας να αποκτήσει παράνομα ο ίδιος ή τρίτος περιουσιακή ωφέλεια». Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, κρίθηκε ότι η συγκεκριμένη πράξη δεν περιέχει εγκληματικό άδικο. Αντίστοιχη «τύχη» έχουν το αδίκημα της «επαιτείας» (407ΠΚ), αλλά και της «παραμέλησης αποτροπής» από αυτή (409 ΠΚ), που μέχρι σήμερα τιμωρούνται με φυλάκιση έως έξι μηνών.

Το ρουσφέτι

Ενδιαφέρον πάντως προκαλεί το άρθρο για τη δωροδοκία κατά τις εκλογές (165ΠΚ) το οποίο όχι μόνο δεν καταργείται αλλά με το νέο Ποινικό Κώδικα διευρύνεται, καθώς πλέον μπορεί να σχετίζεται όχι μόνο με τις βουλευτικές και αυτοδιοικητικές εκλογές, αλλά και με τις εκλογικές διαδικασίες για την ανάδειξη των ευρωβουλευτών καθώς και με τα δημοψηφίσματα. Παράλληλα, στη δωροδοκία κατά τις εκλογές περιλαμβάνονται πια και δωρεές σε κοινωφελή ιδρύματα και στην εκκλησία, εφόσον πίσω από αυτές κρύβεται κάποιο αντάλλαγμα που σχετίζεται με την ψηφοφορία.

Αναφορικά με το γνωστό σε όλους ρουσφέτι, η αιτιολογική έκθεση επισημαίνει: «Στη διάταξη αυτή περιλαμβάνεται αρχικά υπόσχεση ή παροχή οποιωνδήποτε μη οφειλόμενων ωφελημάτων σε εκλογέα για να παραλείψει να ασκήσει το εκλογικό τους δικαίωμα ή για να το ασκήσει με ορισμένο τρόπο. Δεν θεωρείται αξιόποινη πράξη η παροχή δώρων προκειμένου να ασκήσει ο εκλογέας το εκλογικό του δικαίωμα, αφού η άσκηση του δικαιώματος είναι υποχρεωτική. Με τις ποινές της ενεργητικής δωροδοκίας τιμωρείται άλλωστε και ο ίδιος εκλογέας ο οποίος δέχεται παροχή ή υπόσχεση ωφελημάτων που δεν δικαιούται ή απαιτεί τέτοια για να παραλείψει την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος ή για να το ασκήσει με ορισμένο τρόπο. Το αξιόποινο διευρύνεται ωστόσο και με την τυποποίηση επιπλέον πράξεων, οι οποίοι σήμερα δεν περιγράφονται στον ισχύοντα ποινικό κώδικα, παρά το γεγονός ότι με τις πράξεις αυτές συχνά αλλοιώνεται η ψήφος των εκλογέων και μολονότι οι πράξεις αυτές είναι αξιόποινες στο πλαίσιο της εκλογικής νομοθεσίας. Έτσι αξιόποινη θεωρείται πλέον κατά το άρθρο 165 όχι μόνη η προσφορά ωφελημάτων σε συγκεκριμένο εκλογέα και η αποδοχή τους από τον εκλογέα, αλλά και πράξεις που απευθύνονται σε αόριστο αριθμό εκλογέων. Ειδικότερα τιμωρείται όποιος από την προκήρυξη κάποιας από τις εκλογές ή τα δημοψηφίσματα και ως το τέλος της ψηφοφορίας υπόσχεται ή κάνει δωρεά για φιλανθρωπικό σκοπό ή για εκτέλεση έργου σε εκλογική περιφέρεια, Δήμο, φιλανθρωπικό κατάστημα, κοινωφελές ίδρυμα ή εκκλησία, ως αντάλλαγμα για να υπερψηφιστεί, καταψηφιστεί ή προτιμηθεί συγκεκριμένος υποψήφιος».

Ριζικές αλλαγές για τα ρατσιστικά – οικονομικά εγκλήματα και τις παραβάσεις περί εκρηκτικών υλών

Σημαντικές αλλαγές σημειώνονται στα αδικήματα οικονομικού εγκλήματος και όχι μόνο. Αν και το υπουργείο Δικαιοσύνης προνόησε στην κύρωση μεταβατικών διατάξεων, προκειμένου να γίνει ομαλά η διαδικασία αλλαγής, το βέβαιο είναι πως από 1η Ιουλίου χιλιάδες υποθέσεις θα πάρουν νέα τροπή.

Κι αυτό γιατί ύστερα από περίπου 70 χρόνια μπαίνει σε ισχύ ένα νέο ποινικό πλαίσιο που επηρεάζει την πλειοψηφία των υποθέσεων που αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη. Η κατάργηση του Νόμου περί καταχραστών του Δημοσίου (Ν. 1609/50) και η ενσωμάτωσή του στο νέο Ποινικό Κώδικα, οι αλλαγές στο πλαίσιο ποινών, αλλά και σημαντικές τροποποιήσεις στην ουσία ολόκληρων άρθρων είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα στο σχέδιο Νόμου που υπερψηφίστηκε πριν μερικές ημέρες.

Ρατσιστικά εγκλήματα

Βασική βελτίωση σε σχέση με τον ισχύοντα ΠΚ είναι, σύμφωνα και με το υπουργείο Δικαιοσύνης, η ειδική διάταξη αυστηρής τιμώρησης του ρατσιστικού εγκλήματος (82Α ΠΚ). Όπως αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση, «η μόνη αλλαγή που υιοθετείται στο Σχέδιο Νόμου είναι η απλοποίηση του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνονται τα νέα πλαίσια ποινής. Στο σχέδιο προβλέπεται ειδικότερα ότι στην περίπτωση πλημμελήματος που τιμωρείται με φυλάκιση ως ένα έτος, το ελάχιστο όριο της ποινής αυξάνεται κατά έξι μήνες. Στις λοιπές περιπτώσεις πλημμελημάτων, το ελάχιστο όριο αυτής αυξάνεται κατά ένα έτος και στην περίπτωση κακουργήματος το ελάχιστο όριο ποινής αυξάνεται κατά δύο έτη».

Οικονομικά εγκλήματα

Κομβικές τροποποιήσεις γίνονται στα αδικήματα που σχετίζονται με το αποκαλούμενο οικονομικό έγκλημα. Η πράξη της δωροδοκίας μετατρέπεται σε πλημμέλημα, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος έχει πλέον νέο πλαίσιο ποινής ενώ προβλέπεται ακόμη και η παύση της δίωξης της κακουργηματικής απιστίας, εφόσον το ζητήσει ο παθών.

Καταχραστές δημοσίου

Κι όλα αυτά ενώ μπαίνει τέλος και στον περιβόητο νόμο περί καταχραστών του Δημοσίου, που όριζε έως και ποινή ισόβιας κάθειρξης. Στη θέση του, ενσωματώθηκαν στο νέο Ποινικό Κώδικα διακεκριμένες μορφές διαφόρων εγκλημάτων, καθώς όταν η πράξη στρέφεται κατά της περιουσίας του Δημοσίου, Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου ή Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και η αξία του αντικειμένου της υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 €, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών και χρηματική ποινή έως 1000 ημερήσιες μονάδες. Παράλληλα, για όλα τα εγκλήματα που δεν εμπεριέχουν χρήση βίας (πχ. Απάτη, απιστία, κλπ. ), ορίζεται ένας λόγος απαλλαγής από την ποινή εφόσον ο υπαίτιος μέχρι την αμετάκλητη παραπομπή του στο ακροατήριο ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα καταβάλλοντας αποδεδειγμένα το κεφάλαιο και τους τόκους υπερημερίας.

Δωροδοκία

Η κύρωση του νέου Ποινικού Κώδικα φέρνει σημαντικές αλλαγές στα αδικήματα που σχετίζονται με τη δωροδοκία (235 επ. ΠΚ). Χαρακτηριστικά, η παθητική δωροδοκία υπαλλήλου (δωροληψία) μετατρέπεται σε πλημμέλημα, όταν σχετίζεται με την άσκηση των καθηκόντων του χωρίς να αντίκειται σε αυτά. «Εδώ εμπίπτουν οι κάθε είδους παράνομες αμοιβές-εξυπηρετήσεις ή όποια άλλα ανταλλάγματα τυχόν αξιώσει ή αποδεχθεί ένας υπάλληλος προκειμένου να ενεργήσει υπέρ του δότη ή άλλου προσώπου, κατά τρόπο που δεν αντιβαίνει κατά τα λοιπά στα υπηρεσιακά του καθήκοντα» επισημαίνεται στην αιτιολογική έκθεση. Όμως, το ίδιο αδίκημα έχει κακουργηματική φύση, με ποινή κάθειρξης έως δέκα έτη, εφόσον η πράξη αντίκειται στα καθήκοντά του. Ξεχωριστά καταγράφεται η δωροδοκία – δωροληψία δικαστικών λειτουργών, πολιτικών προσώπων και στον ιδιωτικό τομέα, αδικήματα που παραμένουν κακουργήματα.

Το ξέπλυμα και άλλοι ειδικοί νόμοι

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί ωστόσο, στη μεταβατική διάταξη του άρθρου 463 ΠΚ, σύμφωνα με την οποία ορίζονται επιεικέστερες ποινές σε όλους τους ειδικούς νόμους, όπως ο νόμος περί ναρκωτικών, ο νόμος περί όπλων, ο νόμος περί αρχαιοτήτων και άλλα. Έτσι, όπου σήμερα απειλείται κάθειρξη έως δέκα έτη, αυτή θα μετατρέπεται σε φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους ή κάθειρξη έως έξι έτη, ενώ όπου απειλείται μόνο ποινή ισόβιας κάθειρξης, θα προστεθεί διαζευκτικά και η πρόσκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών. Στο πλαίσιο αυτό και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος τιμωρείται με ποινή από ένα έως έξι χρόνια, αν και διατηρεί την κακουργηματική του φύση, ενώ αν η πράξη τελείται κατ’ επάγγελμα και κατ’ εξακολούθηση, τιμωρείται με ποινή από ‪10 έως 15 έτη. Η περίπτωση αυτή είναι μόνο μία από τα δεκάδες παραδείγματα που μπορούν να δοθούν. «Η μεταβατική αυτή ρύθμιση κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να προσεγγίσει το ποινολόγιο των ειδικών ποινικών νόμων αυτό του νέου Κώδικα χωρίς όμως τις μαζικές παραγραφές, στις οποίες θα οδηγούσε η συλλήβδην μετατροπή σε πλημμελήματα όλων των κακουργημάτων που τιμωρούνται με ποινή κάθειρξης μέχρι 10 έτη», επισημαίνεται στην αιτιολογική έκθεση.

Σημαντικές είναι και οι αλλαγές που επέρχονται:

– Στο άρθρο 272 του Ποινικού Κώδικα (παραβάσεις σχετικές με τις εκρηκτικές ύλες), το οποίο μετατρέπεται από κακούργημα που τιμωρείται με κάθειρξη έως και 20 έτη σε πλημμέλημα με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών ετών. Το νέο αδίκημα της κατασκευής και κατοχής εκρηκτικών υλών περιορίζει το αξιόποινο μόνο σε αυτές τις εκρηκτικές ύλες ή βόμβες από τις οποίες μπορεί να προκληθεί κίνδυνος για άνθρωπο, στοιχείο που, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, θα πρέπει να προκύπτει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είτε από τα ίδια τα χαρακτηριστικά αυτών των αντικειμένων είτε από τις συνθήκες κατασκευής ή κατοχής. Παράλληλα, κυρώθηκε και ειδική πρόβλεψη έμπρακτης μετανοίας για το συγκεκριμένο αδίκημα που οδηγεί σε ατιμωρησία, όταν ο δράστης παραδίδει τις εκρηκτικές ύλες ή βόμβες με τη θέληση του στις αρχές ή καθιστά δυνατόν για αυτές να τις αποκτήσουν στην κατοχή τους ή αποτρέπει με άλλο τρόπο να γίνει χρήση τους. «Η πρόβλεψη δικαιολογείται δικαιοπολιτικά, γιατί προσφέρει κίνητρο αποτροπής του κινδύνου που μπορούν να προκαλέσουν τέτοια υλικά ή αντικείμενα για τον άνθρωπο» εξηγείται στην αιτιολογική έκθεση.

– Στην ανθρωποκτονία από πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση (299ΠΚ), η οποία πλέον δεν τιμωρείται αποκλειστικά με τα ισόβια δεσμά, αφού προβλέπεται και πρόσκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών. Στόχος για την αλλαγή αυτή είναι να ενταχθούν στο επίμαχο άρθρο περιπτώσεις ανθρωποκτονίας από πρόθεση, οι οποίες μπορεί να μην τελέστηκαν σε κατάσταση βρασμού ψυχικής ορμής (το μόνο που αναγνωρίζει ο Ποινικός Κώδικας), ωστόσο έχουν ιδιαίτερα πραγματικά περιστατικά, τα οποία δεν οδηγούν απαραίτητα στην ισόβια κάθειρξη.

– Στη σωματική βλάβη αδύναμων ατόμων (312ΠΚ). Το επίμαχο άρθρο τροποποιήθηκε για να αποσαφηνιστεί ότι η διάταξη καταλαμβάνει πλέον όλες τις πράξεις σωματικής βλάβης που στρέφονται κατά αδύναμων ατόμων εφόσον βρίσκονται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του δράστη. «Η νέα διάταξη φιλοδοξεί να καλύψει και το έγκλημα της ενδοοικογενειακής βίας» αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση όπου εξηγείται πως μεταξύ άλλων προβλέπεται η επιβολή αυξημένων ποινών για τις σωματικές βλάβες που προκαλούνται σε βάρος του συζύγου κατά τη διάρκεια του γάμου ή σε βάρος του συντρόφου κατά τη διάρκεια της συμβίωσης, χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί ότι τα συγκεκριμένα άτομα βρίσκονται σε αδύναμη θέση. «Σε περιπτώσεις αυτές η αδύναμη θέση θεωρείται ως δεδομένη, εξαιτίας των δεσμεύσεων που δημιουργεί η συμβίωση» καταλήγει η έκθεση.

*Πηγή: news247.gr